VLAN چیست

VLAN مخفف عبارت “Virtual Local Area Network” است و به شبکه‌های محلی مجازی اشاره دارد. VLAN‌ها یک روش برای تقسیم یک شبکه محلی فیزیکی به چندین شبکه محلی مجازی کوچک‌تر است. با استفاده از VLAN‌ها، می‌توان سگمنت‌بندی شبکه را انجام داد و دسترسی دستگاه‌ها به منابع و سرویس‌های مختلف را کنترل کرد.

وقتی VLAN در یک شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد، دستگاه‌هایی که در یک VLAN قرار دارند، می‌توانند به طور مستقل از بقیه شبکه‌ی فیزیکی ارتباط برقرار کنند. به عبارت دیگر، با استفاده از VLAN‌ها، می‌توان دستگاه‌ها را به گروه‌های مجازی تقسیم کرده و ارتباط دستگاه‌ها درون هر گروه را جدا از بقیه تنظیم کرد.

همچنین، مدیران شبکه می‌توانند سیاست‌های دسترسی (Access Control Policies) را برای هر VLAN جداگانه تنظیم کنند و دسترسی دستگاه‌ها به منابع را کنترل کنند. با استفاده از پروتکل‌های مختلفی مانند IEEE 802.1Q، VLAN‌ها در شبکه‌های Ethernet پیاده‌سازی می‌شوند.

چه مزایایی برای تقسیم شبکه به VLAN‌ها وجود دارد؟

تقسیم شبکه به VLAN‌ها دارای مزایای متعددی است. در زیر تعدادی از این مزایا را بررسی می‌کنیم:

امنیت بهتر: با استفاده از VLAN‌ها، می‌توان دستگاه‌ها را به گروه‌های مجازی تقسیم کرده و دسترسی به منابع شبکه را محدود کرد. این امر موجب کاهش ریسک دسترسی غیرمجاز به اطلاعات حساس و تهدیدهای امنیتی می‌شود.

بهینه‌سازی پهنای باند: با تقسیم شبکه به VLAN‌ها، ترافیک شبکه قابل مدیریت‌تر می‌شود. در واقع، می‌توان ترافیک بین دستگاه‌ها را درون هر VLAN جداگانه کنترل کرد. این امر بهینه‌سازی استفاده از پهنای باند شبکه و جلوگیری از تداخل‌ها و اشباع شبکه را ممکن می‌سازد.

کاهش هزینه‌ها: با استفاده از VLAN‌ها، نیاز به دستگاه‌های فیزیکی اضافی برای تقسیم بندی شبکه کاهش می‌یابد. سوئیچ‌های شبکه قابل پشتیبانی از VLAN‌ها به شبکه امکان می‌دهند ترافیک بین VLAN‌ها را از طریق یک سوئیچ مشترک مدیریت کرد، که به صرفه‌ جویی و استفاده از تجهیزات شبکه و کاهش هزینه‌ها منجر می‌شود.

مدیریت بهتر ترافیک: با تقسیم شبکه به VLAN‌ها، مدیران شبکه می‌توانند سیاست‌های دسترسی را برای هر VLAN جداگانه تنظیم کنند. این امکان را به آن‌ها می‌دهد که کنترل دقیق‌تری بر روی دسترسی دستگاه‌ها به منابع و سرویس‌ها داشته باشند.

افزایش قابلیت اطمینان: با تقسیم شبکه به VLAN‌ها، در صورت بروز مشکل در یک VLAN خاص، بقیه VLAN‌ها تحت تأثیر نمی‌باشند. این امر باعث افزایش قابلیت اطمینان شبکه و جلوگیری از انتشار مشکلات به سایر بخش‌های شبکه می‌شود.

به طور کلی، استفاده از VLAN‌ها در شبکه‌ها امکان مدیریت بهتر، امنیت بالاتر، بهینه‌سازی استفاده از پهنای باند و کاهش هزینه‌ها را به همراه دارد. این تکنولوژی برای سازمان‌ها و شبکه‌هایی با نیازهای پیچیده و تعداد کاربران زیاد بسیار مفید است.

انواع VLAN:

VLAN‌ها بر اساس معیارهای مختلفی می‌توانند دسته‌بندی شوند. در زیر، چند نوع VLAN معمول را بررسی می‌کنیم:

– VLAN بر اساس شبکه فیزیکی: در این حالت، دستگاه‌ها در یک شبکه فیزیکی قرار دارند و با استفاده از VLAN‌ها، شبکه فیزیکی به چندین شبکه مجازی تقسیم می‌شود. به عنوان مثال، می‌توان VLAN‌های مجزا برای دستگاه‌های متصل به یک سوئیچ ساخت و ترافیک آن‌ها را از یکدیگر جدا کرد.

– VLAN بر اساس عملکرد: VLAN‌ها می‌توانند بر اساس نوع عملکرد دستگاه‌ها دسته‌بندی شوند. به عنوان مثال، می‌توان VLAN‌هایی برای دستگاه‌های کاربری (مانند کامپیوترها و تلفن‌ها) و VLAN‌هایی برای دستگاه‌های سرویس (مانند سرورها و روترها) تعریف کرد.

– VLAN بر اساس بخش‌بندی برنامه‌ها: در برخی موارد، VLAN‌ها بر اساس برنامه‌ها یا بخش‌های سازمانی تعریف می‌شوند. به عنوان مثال، یک VLAN می‌تواند به بخش فروش، یک VLAN دیگر به بخش حسابداری و غیره اختصاص یابد.

– VLAN بر اساس محیط فیزیکی: VLAN‌ها می‌توانند بر اساس محیط فیزیکی دستگاه‌ها تعریف شوند. به عنوان مثال، VLAN‌هایی برای دستگاه‌های متصل به یک طبقه ساختمان، VLAN‌های دیگر برای دستگاه‌های متصل به طبقه دوم ساختمان و غیره تعریف شوند.

– VLAN بر اساس نوع سرویس: در برخی شبکه‌ها، VLAN‌ها بر اساس نوع سرویس تعریف می‌شوند. به عنوان مثال، یک VLAN می‌تواند برای ترافیک صدا، یک VLAN دیگر برای ترافیک داده و یک VLAN دیگر برای ترافیک ویدئو تعریف شود. مهم است بدانید که این فقط چند مثال از انواع مختلف VLAN هستند و می‌توان بر اساس نیازهای خاص سازمان، ساختار شبکه و سیاست‌های امنیتی، انواع دیگری از VLAN‌ها را تعریف کرد.

آیا VLAN‌ها برای امنیت شبکه مفید هستند؟

بله، VLAN‌ها برای امنیت شبکه بسیار مفید هستند. این امکان را به شبکه می‌دهند تا ترافیک بین دستگاه‌ها را محدود کند و دسترسی به منابع شبکه را کنترل کند. در زیر، تأثیر VLAN‌ها بر امنیت شبکه را برخی از جنبه‌های مهم توضیح می‌دهیم:

•  جدا سازی ترافیک: با استفاده از VLAN‌ها، می‌توان ترافیک بین دستگاه‌ها را جدا کرد. این به معنای جلوگیری از انتشار ترافیک بین بخش‌های شبکه مختلف است. به عنوان مثال، با ایجاد VLAN‌های جداگانه برای بخش فروش و بخش مالی، امکان دسترسی کاربران بخش فروش به منابع بخش مالی را کاهش می‌دهد.
• کنترل دسترسی: VLAN‌ها می‌توانند به عنوان یک ابزار برای کنترل دسترسی به منابع شبکه مورد استفاده قرار گیرند. با تعریف VLAN‌های مجزا و تعیین سیاست‌های دسترسی مرتبط، می‌توان سطح دسترسی کاربران به سرویس‌ها و منابع شبکه را محدود کرد و از دسترسی غیرمجاز جلوگیری کرد.
• افزایش امنیت شبکه: با تقسیم شبکه به VLAN‌ها، امکان کاهش پهنای باند ترافیک بین دستگاه‌ها وجود دارد. این باعث کاهش حجم ترافیک اشباع و هجمه‌های شبکه می‌شود و امنیت شبکه را بهبود می‌بخشد.
• محدود کردن حرکت درون شبکه: با استفاده از VLAN‌ها، می‌توان حرکت دستگاه‌ها درون شبکه را محدود کرد. این به معنای جلوگیری از دسترسی غیرمجاز به منابع شبکه و کاهش ریسک گسترش آسیب‌پذیری‌هاست.
• ساده سازی مدیریت: استفاده از VLAN‌ها می‌تواند مدیریت شبکه را ساده‌تر کند. با تقسیم شبکه به بخش‌های مجزا، تنظیمات و پیکربندی شبکه راحت‌تر می‌شود و امکان مدیریت بهتر و کنترل دقیق‌تر را فراهم می‌کند.

با این حال، برای بهره‌وری کامل از VLAN‌ها در امنیت شبکه، باید نکاتی مانند طراحی صحیح VLAN، استفاده از سیاست‌های دسترسی محکم و مدیریت منابع شبکه بهطور کلی، VLAN‌ها برای امنیت شبکه بسیار مفید هستند. آن‌ها امکان جداسازی و محدود کردن ترافیک در شبکه را فراهم می‌کنند و دسترسی غیرمجاز به منابع شبکه را کنترل می‌کنند. با استفاده از VLAN‌ها، می‌توانید سیاست‌های دسترسی را پیاده‌سازی کنید، حرکت درون شبکه را محدود کنید و امنیت شبکه را بهبود بخشید. با این حال، در نظر داشته باشید که VLAN‌ها تنها یکی از ابزارهای امنیتی هستند و باید با دیگر راهکارها و فنون امنیتی سازگاری داشته باشند تا به امنیت جامع شبکه کمک کنند.

بیشتر بخوانید: مراحل پیکربندی VLAN بر روی سوئیچ سیسکو

مزایا و معایب VLAN بندی شبکه:

VLAN بندی شبکه مزایا و معایب خاص خود را دارد. در زیر، به برخی از مزایا و معایب این روش می پردازیم:

مزایا

1. جداسازی ترافیک: VLAN بندی به شبکه امکان می دهد تا ترافیک را بین دستگاه ها جدا کند و آنها را در شبکه مجازی مستقلی قرار دهد. این امر مزیت هایی مانند جلوگیری از انتقال ترافیک ناخواسته، بهبود عملکرد شبکه و افزایش امنیت را به همراه دارد.
2. افزایش امنیت شبکه: با استفاده از VLAN ها، می توان دسترسی کاربران به گروه های خاصی از منابع شبکه را محدود کرد. این قابلیت امکان پیاده سازی سیاست های دسترسی محکم و کنترل دقیق تر را فراهم می کند و از دسترسی غیرمجاز به منابع شبکه جلوگیری می کند.
3. بهبود عملکرد شبکه: با تقسیم شبکه به گروه های کوچکتر، تعداد دستگاه هایی که در یک شبکه فیزیکی قرار می گیرند کاهش می یابد. این موضوع باعث کاهش تداخل ترافیک و بهبود عملکرد و سرعت شبکه می شود.
4. ساده سازی مدیریت: با استفاده از VLAN ها، مدیریت شبکه ساده تر می شود. تنظیمات و پیکربندی شبکه راحت تر انجام می شود و قابلیت مدیریت بهتر و کنترل دقیق تر را فراهم می کند.
5. افزایش انعطاف پذیری: با استفاده از VLAN ها، می توان شبکه را به راحتی تغییر و تنظیم کرد. با جابجایی دستگاه ها بین VLAN ها، می توان آنها را به گروه های دسترسی مورد نظر منتقل کرد و به راحتی ساختار شبکه را تغییر داد.

معایب

1. پیچیدگی پیکربندی: VLAN بندی شبکه نیازمند پیکربندی و مدیریت مناسب است. تنظیمات VLAN ها و تخصیص منابع به درستی باید انجام شود تا شبکه به درستی کار کند. این موضوع نیاز به مهارت های تخصصی و آگاهی کافی در زمینه شبکه می طلبد.

2. پهنای باند محدود: در برخی موارد، استفاده از VLAN ها می تواند باعث محدود شدن پهنای باند در شبکه شود.توجه داشته باشید که برای استفاده موثر از VLAN‌ها، باید موارد زیر را در نظر بگیرید:

• طراحی صحیح: برای برنامه‌ریزی VLAN‌ها، باید طراحی صحیحی را انجام دهید. باید ساختار شبکه را به درستی تقسیم کنید و VLAN‌ها را بر اساس نیازهای سازمانی و امنیت شبکه تعریف کنید.
• مدیریت منابع: مدیریت منابع VLAN‌ها به معنای تخصیص منابع شبکه به درستی است. باید دستگاه‌ها را به VLAN‌های مناسب تخصیص دهید و سیاست‌های دسترسی را به درستی پیکربندی کنید.
• امنیت: از سیاست‌های امنیتی مناسب استفاده کنید. اطمینان حاصل کنید که ترافیک بین VLAN‌ها به درستی جدا شده و دسترسی غیرمجاز به منابع شبکه محدود شود.
• پیکربندی صحیح سوئیچ‌ها: به درستی پیکربندی سوئیچ‌ها برای پشتیبانی از VLAN‌ها و ترافیک میان VLAN‌ها بسیار مهم است. اطمینان حاصل کنید که سوئیچ‌ها VLAN‌ها را به درستی شناسایی و پشتیبانی می‌کنند.
• آزمایش و راه‌اندازی: قبل از استقرار نهایی، باید VLAN‌ها را آزمایش کنید و از صحت عملکرد آن‌ها اطمینان حاصل کنید. این شامل تست دسترسی، ترافیک و عملکرد شبکه در شرایط مختلف است.

3. پیچیدگی مدیریت: مدیریت VLAN‌ها نیازمند مهارت‌های تخصصی در زمینه شبکه است. پیکربندی صحیح VLAN‌ها و ایجاد سیاست‌های دسترسی قابل فهم و پیچیده می‌تواند چالش‌هایی را برای مدیران شبکه ایجاد کند.

4. محدودیت پهنای باند: استفاده از VLAN‌ها ممکن است باعث محدودیت پهنای باند شبکه شود. ترافیک بین VLAN‌ها باید از طریق روترها یا لایه ۳ سوئیچ‌ها عبور کند که ممکن است باعث کاهش پهنای باند و افزایش تأخیر شود.

5. هزینه: پیاده سازی VLAN‌ها ممکن است هزینه‌بر باشد. برای ایجاد VLAN‌ها، سوئیچ‌ها و تجهیزات شبکه دیگری نیز باید تهیه نمایید.

VLAN ID چیست؟

VLAN ID (Virtual Local Area Network Identifier) یک شناسه عددی است که برای تمیز دادن و شناسایی VLAN ها در یک شبکه استفاده می شود. هر VLAN در یک شبکه ممکن است یک VLAN ID منحصر به فرد داشته باشد تا بتواند از سایر VLAN ها متمایز شود.

VLAN ID به صورت یک عدد 12 بیتی (در برخی موارد 16 بیتی) است که مقادیر معتبر آن در محدوده 1 تا 4094 (یا 1 تا 65534 در برخی موارد) قرار دارند. این شناسه برای تمایز بین VLAN ها استفاده می شود و به سوئیچ ها و دیگر تجهیزات شبکه کمک می کند تا بتوانند ترافیک مربوط به هر VLAN را جداگانه مدیریت کنند.

هنگام تنظیم VLAN در یک شبکه، برای هر VLAN باید یک شناسه VLAN ID تخصیص داده شود. این شناسه معمولاً در هنگام پیکربندی سوئیچ ها و روترها برای تعیین عضویت دستگاه ها در یک VLAN مورد استفاده قرار می گیرد.

VlAN trunking چیست:

VLAN Trunking به معنای انتقال و ارسال ترافیک VLAN بین سوئیچ‌ها و دستگاه‌های شبکه است. وقتی VLAN‌ها در شبکه تعریف می‌شوند، جهت ارسال ترافیک بین سوئیچ‌ها و دستگاه‌ها، نیاز به روشی برای انتقال تگ‌های VLAN داریم. این کار توسط VLAN Trunking انجام می‌شود.

وقتی از VLAN Trunking استفاده می‌شود، یک پورت خاص در سوئیچ به عنوان “Trunk Port” تنظیم می‌شود. این پورت تگ‌های VLAN را بر روی فریم‌های شبکه اعمال کرده و آن‌ها را بین سوئیچ‌ها و دستگاه‌ها منتقل می‌کند. بدین ترتیب، امکان ارسال ترافیک مربوط به چندین VLAN از یک سوئیچ به سوئیچ دیگر وجود دارد.

به طور معمول، در VLAN Trunking از پروتکل‌های خاصی مانند IEEE 802.1Q برای بسته‌بندی و برچسب‌گذاری تگ‌های VLAN استفاده می‌شود. این پروتکل‌ها تگ‌های VLAN را به فریم‌های شبکه اضافه کرده و برای ارسال آن‌ها بین سوئیچ‌ها استفاده می‌شوند.

با استفاده از VLAN Trunking، می‌توان ترافیک مربوط به چندین VLAN را در یک لینک فیزیکی (Trunk Link) منتقل کرد، که این امر به بهبود استفاده از پهنای باند شبکه و تسهیل مدیریت VLAN‌ها کمک می‌کند. همچنین، این قابلیت به مدیران شبکه اجازه می‌دهد تا ترافیک VLAN‌ها را در سوئیچ‌ها مرتبط با یکدیگر جداگانه مدیریت کنند و از تداخل بین آن‌ها جلوگیری کنند.

بیشتر بخوانید: معرفی انواع روتر سیسکو